ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗରର ଢେଉ

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୮

ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗରର ଢେଉ

ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଏକ ନୂତନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ (୧୮୪୮ - ୧୮୬)

ସମୟ ଥିଲା ୧୮୪୮ ମସିହା। କାଶୀପୁରର ମାଟି ସେଦିନ ଏକ ଶୁଭ ସଂକେତ ଦେଉଥିଲା। ତ୍ରିଲୋଚନ ସିଂଙ୍କ ଗୃହରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମର କାନ୍ଦ ଶୁଭିଲା। ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂ। ପିଲାଟି ଦିନରୁ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଥିଲା ରାଜକୀୟ ତେଜ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅହେତୁକ ସ୍ନେହ।

ସମୟର ଚକ ଘୂରି ଚାଲିଲା। ଦେଖୁ ଦେଖୁ ବୈଦ୍ୟନାଥ ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପଦାର୍ପଣ କଲେ। ସେଦିନ ଥିଲା ୧୮୬୬ ମସିହାର ଏକ ଗୌରବମୟ ଦିନ। ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷର ଜଣେ ତେଜସ୍ୱୀ ଯୁବକ ଭାବେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂ ପ୍ରଥମ କରି କାଶୀପୁରର ଜମିଦାରୀ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେ ଥିଲେ କାଶୀପୁରର ପ୍ରଥମ ପ୍ରକୃତ ଜମିଦାର। ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ କାଶୀପୁରର ସୁନାମ ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଥିଲା କାଶୀପୁରର ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ଏକ ବିରାଟ ଜଳାଶୟର ନିର୍ମାଣ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ "ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗର" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

ଦ୍ଵିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଆଶଙ୍କାର କଳାବାଦଲ (୧୮୮୫)

ଦୀର୍ଘ ଦିନର ସଫଳ ଓ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ଶାସନ ପରେ, ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂଙ୍କ ଜୀବନ ଦୀପ ଲିଭିବାକୁ ବସିଲା। ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଶୋକର ଛାୟା ଖେଳିଗଲା। ବିଛଣା ଧାରରେ ଠିଆ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ତାଙ୍କର ତିନୋଟି କନ୍ୟା। କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ଥିଲା— ରାଜ୍ୟର କୌଣସି ପୁତ୍ର ଦାୟାଦ ନଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ମହିଷୀ, ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଥାଟ ରାଣୀ ଥିଲେ ଗର୍ଭବତୀ।

ବୈଦ୍ୟନାଥଙ୍କ ଆଖି ବୁଜିବା ମାତ୍ରେ ହିଁ କାଶୀପୁରର ସିଂହାସନ ଉପରେ ଶତ୍ରୁ ଓ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କର କେରାଣ୍ଡି ଆଖି ପଡ଼ିଲା। ରାଜ୍ୟରେ ଅରାଜକତାର ଭୟ ଘନେଇ ଆସିଲା। କିନ୍ତୁ ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ସାଧାରଣ ନାରୀ ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ବୀରାଙ୍ଗନା।

ତୃତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ରାଣୀଙ୍କ ପାଟବାନ୍ଧି ଶପଥ ଓ ଶାସନ (୧୮୮୫ - ୧୯୦୭)

ଜମିଦାରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ନିଜ ଶୋକକୁ ପଥର କରି ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଦରବାରରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ନିଜ ଗର୍ଭ ଉପରେ ହାତ ରଖି ଦୃଢ଼ ଓ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ସେ ଘୋଷଣା କଲେ:

"ମୋ ଗର୍ଭରେ କାଶୀପୁରର ସନ୍ତାନ ବଢୁଛି, ସେ ସତକୁ ସତ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ହେବ ଏବଂ ଏହି ମାଟିର ଦାୟାଦ ହେବ।"

ଏହା କହି ସେ ନିଜ ମଥାରେ ରାଜକୀୟ ପାଟ ବାନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କଲେ। ଜଣେ ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀର ଏହି ଅପୂର୍ବ ସାହସ ଦେଖି ବିରୋଧୀମାନେ ସ୍ତବ୍ଧ ହୋଇଗଲେ।

ରାଣୀଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା। ୧୮୮୬ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ କାଶୀପୁରର ଭବିଷ୍ୟତ ଉଦିତ ସିଂ। ପୁଅ ସାନ ଥିବାରୁ, ବୀର ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ନିଜ ହାତରେ ଶାସନ ଡୋରୀ ଧରିଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ ୧୮ ବର୍ଷ କାଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁଶଳତାର ସହ କାଶୀପୁରର ଶାସନ ସମ୍ଭାଳିଲେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରଜା ଓ ପୁତ୍ରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ।

ଚତୁର୍ଥ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଉଦିତ ସିଂଙ୍କ ଯୁଗ (୧୯୦୭ - ୧୯୧୮)

୧୯୦୭ ମସିହାରେ ଯୁବରାଜ ଉଦିତ ସିଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସ୍କ ହେବା ପରେ କାଶୀପୁରର ଶାସନ ଭାର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଷଢ଼େଇକଳା ରାଜ୍ୟର ରାଜକନ୍ୟା ଶମ୍ଭୁନାଥ ପ୍ରିୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି କାଶୀପୁରକୁ ଏକ ନୂଆ ଗୌରବ ଆଣିଦେଲେ। ୧୯୦୭ ରୁ ୧୯୧୮ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଶାସନ କାଳ ଥିଲା ଶାନ୍ତି, ନ୍ୟାୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଯୁଗ।

ପଞ୍ଚମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଓ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗର

ଆଜି ବି ଯଦି ଆପଣ କାଶୀପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ତେବେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଆଖିରେ ପଡ଼ିବ ସେହି ବିଶାଳ ପୋଖରୀ— "ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗର"। ଏହି ସାଗର କେବଳ ପାଣିର ଏକ ଜଳାଶୟ ନୁହେଁ, ଏହା କାଶୀପୁରର ସ୍ପନ୍ଦନ।

ଦିନେ ଏହି ସାଗରର ନୀଳ ଜଳରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଭବ୍ୟ ଚାପ ଖେଳ (ନୌକା ବିହାର) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା। ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରାରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ହରିବୋଲ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଶଙ୍ଖ-କାହାଳୀର ଶବ୍ଦରେ କାଶୀପୁର ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। କାଳର କ୍ରୂର ଚକରେ ଆଜି ହେଉତ ସେହି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଚାପ ଖେଳ ଆଉ ହେଉନାହିଁ, ସାଗର କୂଳ ଆଜି ନୀରବ। କିନ୍ତୁ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗରର ପ୍ରତିଟି ଢେଉ ଆଜି ବି କାଶୀପୁରର ପ୍ରଥମ ଜମିଦାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂ, ମଥାରେ ପାଟ ବାନ୍ଧିଥିବା ବୀର ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଏବଂ ରାଜା ଉଦିତ ସିଂଙ୍କ ସେହି ଅମର ଇତିହାସର କାହାଣୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି...।

ମାନସ କୁମାର ସାହୁ