kashipur diary

 # **କାଶୀପୁର ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଇତିହାସ ଓ ଜୀର୍ଣ୍ଣୋଦ୍ଧାର ** ### **ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିସ୍ତୃତ ତଥା ମହାନ ସାରସ୍ୱତ ଓ ଐତିହାସିକ ଉପନ୍ୟାସିକ ଆଲେଖ୍ୟ** --- ## **ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ମୂଳଦୁଆ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା** କାଶୀପୁର ମାଟିର ସାଂସ୍କୃତିକ ଚେତନା ସହିତ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ସମ୍ପର୍କ ଅତି ନିବିଡ଼ ଓ ପ୍ରାଚୀନ। ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଯେତେବେଳେ କାଶୀପୁରର ଶାସନ ଭାର ସୁଯୋଗ୍ୟ ଶାସକ **ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂଙ୍କ** ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା। ଏହା ୧୮୪୮ ମସିହାରୁ ୧୮୮୫ ମସିହା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ କାଳର କଥା। ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ରାଜା ବୈଦ୍ୟ ନାଥ ସିଂଙ୍କ ସମୟରେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଧାର୍ମିକ ଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକ ଭବ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ସଂକଳ୍ପକୁ ସାକାର କରିବା ପାଇଁ ସେତେବେଳର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏବଂ କଳାନିପୁଣ **ପାଟଦୋଷି ପରିବାରର** ଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ସଦସ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣର ଗୁରୁଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତର ନିପୁଣ କାରିଗରୀରେ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠିଥିଲେ କାଶୀପୁରର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା। --- ## **ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ** ସାଧାରଣତଃ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ଥିବା ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚତୁର୍ଦ୍...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ  ରାଜା ଘର ଭଣ୍ଡାରି ଓ ସତୀଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏବେ ଆସନ୍ତୁ କାଶୀପୁର ନୀଳକଣ୍ଠେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଥିବା ଶ୍ମଶାନ ଆଡ଼କୁ, ଯେଉଁଠି ରହିଛି ‘ସତୀଖାଲ’। ଏହି ସ୍ଥାନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅଛି ରାଜା, ପ୍ରଜା ଓ ଏକ ପବିତ୍ର ବଳିଦାନର କାହାଣୀ। ୧୮୪୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦର କଥା। ସେତେବେଳେ କାଶୀପୁରର ରାଜା ଘରର ଭଣ୍ଡାରି (କ୍ଷୌରକାର) ଥିଲେ କାର୍ତ୍ତିକ ଦଳେଇଙ୍କ ପରିବାର। ଦିନେ କାର୍ତ୍ତିକ ଦଳେଇଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କର ହଠାତ୍‌ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲା। ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଏହି ଆକସ୍ମିକ ବିୟୋଗରେ ତାଙ୍କ ଜେଜେମା ବିକଳ ନହୋଇ, ଏକ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଲେ। ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ଚିତାରେ ଆହୁତି ଦେଇ ‘ସତୀ’ ହେବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ସେହି ସମୟର ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ସତୀ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ନିରୂପଣ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ସେ ନିଜେ ଜମି କିଣିବାକୁ ବାହାରିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାଜା ତ୍ରିଲୋଚନ ସିଂହ ସର୍ବସୁଖ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଦାସର୍ବଦା ଚିନ୍ତିତ ରହୁଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଥିଲେ ‘ଅପୁତ୍ରିକ’। ରାଜବଂଶର ପ୍ରଦୀପ ଜଳାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ ସେ ମ୍ରିୟମାଣ ଥିଲେ। ### ୩. ସତୀଙ୍କ ବରଦାନ ଓ ଅଲୌକିକ ସର୍ତ୍ତ ଯେତେବେଳେ କାର୍ତ୍ତିକ ଦଳେଇଙ୍କ ସେହି ଜେଜେମା ସତୀରୂପେ ଦାହ ହେବା ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅନୁମତି ମାଗିବାକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳର ଦେଦୀପ୍ୟମାନ ସତୀତ୍ୱର ଆଭା ଦେଖି ରାଜା ଅଭିଭୂତ ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୧୩ # ରକ୍ତର ସ୍ୱାକ୍ଷର: ଆଦିବାସୀ ସେବା ମଣ୍ଡଳ ## ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସଂକଳ୍ପର ପ୍ରଥମ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସେଦିନ ଥିଲା ୧୯୪୬ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୫ ତାରିଖ। ଆକାଶରେ ମେଘର କଳା ଅନ୍ଧାର ଥିଲେ ବି, କିଛି ମଣିଷଙ୍କ ଆଖିରେ ଥିଲା ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସେବାର ଏକ ନୂଆ ଆଲୋକ। 'ଆଦିବାସୀ ସେବା ମଣ୍ଡଳ'ର ପରିଚାଳନା ସଭା ବସିଥିଲା। ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ କର୍ମୀଙ୍କ ଭିତରେ ଥିଲା ଅପୂର୍ବ ଉତ୍ସାହ। ଦେଶ ପାଇଁ, ମାଟି ପାଇଁ ଏବଂ ନିଷ୍ପେଷିତ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ବଣ୍ଟନ କରାଗଲା। କର୍ମୀମାନଙ୍କର ଅକ୍ଲାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ ରଙ୍ଗ ଆଣିଲା। ଅଳ୍ପ ଦିନ ଭିତରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅକ୍ଟୋବର ୯ ତାରିଖ ବେଳକୁ ମଣ୍ଡଳର ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୪୨୨ରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଗରିବ ଜନତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ୧୧୫୫ ଟଙ୍କାର ଏକ ସାଧାରଣ ପାଣ୍ଠି ମଧ୍ୟ ସଂଗୃହିତ ହେଲା। ସେହି ସମୟରେ ଏହି ଅର୍ଥର ମୂଲ୍ୟ ଥିଲା ଅନେକ। ସେହି ସଂଗୃହିତ ଅର୍ଥରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ୧୪ ଟି 'ଚାଟଶାଳୀ' ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା, ଯେଉଁଠି ଆଦିବାସୀ ଶିଶୁମାନେ ଅକ୍ଷର ଚିହ୍ନିଲେ। ସେହି ଦିନ ୧୨୬ ଜଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ମଣ୍ଡଳରେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ବୀରାଙ୍ଗନା ମହିଳା ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ। ## ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ପରିବର୍ତ୍ତନର ପବନ ଏବଂ ବିପତ୍ତିର କଳାବାଦଲ ସଂଗଠନ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୮ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗରର ଢେଉ ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଏକ ନୂତନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ (୧୮୪୮ - ୧୮୮୬) ସମୟ ଥିଲା ୧୮୪୮ ମସିହା। କାଶୀପୁରର ମାଟି ସେଦିନ ଏକ ଶୁଭ ସଂକେତ ଦେଉଥିଲା। ତ୍ରିଲୋଚନ ସିଂଙ୍କ ଗୃହରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମର କାନ୍ଦ ଶୁଭିଲା। ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂ। ପିଲାଟି ଦିନରୁ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଥିଲା ରାଜକୀୟ ତେଜ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅହେତୁକ ସ୍ନେହ। ସମୟର ଚକ ଘୂରି ଚାଲିଲା। ଦେଖୁ ଦେଖୁ ବୈଦ୍ୟନାଥ ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପଦାର୍ପଣ କଲେ। ସେଦିନ ଥିଲା ୧୮୬୬ ମସିହାର ଏକ ଗୌରବମୟ ଦିନ। ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷର ଜଣେ ତେଜସ୍ୱୀ ଯୁବକ ଭାବେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂ ପ୍ରଥମ କରି କାଶୀପୁରର ଜମିଦାରୀ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କଲେ। ସେ ଥିଲେ କାଶୀପୁରର ପ୍ରଥମ ପ୍ରକୃତ ଜମିଦାର। ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ କାଶୀପୁରର ସୁନାମ ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଥିଲା କାଶୀପୁରର ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ଏକ ବିରାଟ ଜଳାଶୟର ନିର୍ମାଣ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ "ବୈଦ୍ୟନାଥ ସାଗର" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଦ୍ଵିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଆଶଙ୍କାର କଳାବାଦଲ (୧୮୮୫) ଦୀର୍ଘ ଦିନର ସଫଳ ଓ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ଶାସନ ପରେ, ୧୮୮୫ ମସିହାରେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂଙ୍କ ଜୀବନ ଦୀପ ଲିଭିବାକୁ ବସିଲା। ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଶୋକର ଛାୟା ଖେଳିଗଲା। ବିଛଣା ଧାରରେ ଠିଆ ହୋଇ କାନ୍ଦ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୭ ## 🌹 ପରିଚ୍ଛେଦ ୧: ଲାଲ୍ ପେଢ଼ି ଏବଂ ସେହି ହଳଦିଆ ଚିଠି ଆମ ଘର ଆଗରେ ସବୁବେଳେ ଗର୍ବର ସହ ଠିଆ ହୋଇଥାଏ ଗୋଟିଏ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ପୋଷ୍ଟଲ୍ ପେଢ଼ି (Mailbox)। ସେଇଟା କେବଳ ଲୁହାର ଏକ ବାକ୍ସ ନଥିଲା, ବରଂ ଥିଲା ସେ ସମୟର ସମ୍ପର୍କର ସେତୁ। ଠିକ୍ ସେମିତି ଆଉ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପେଢ଼ି ଥାଏ ଗାଁ ର ମୁଖ୍ୟ ପୋଷ୍ଟ ଅଫିସ୍ ସାମ୍ନାରେ। ସେତେବେଳେ ଆଜି ଭଳି ମୋବାଇଲ୍‌ର ରିଂ-ଟୋନ୍ ନଥିଲା କି ହ୍ୱାଟସ୍‌ଆପ୍‌ର ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଟିକ୍ ଚିହ୍ନ ନଥିଲା। ସମ୍ପର୍କର ଉଷ୍ମତା ମାପିବା ପାଇଁ ସେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ଶସ୍ତା ଓ ପ୍ରିୟ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ସେଇ ପନ୍ଦର ପଇସାର ହଳଦିଆ ପୋଷ୍ଟ କାର୍ଡ। କୋଉ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ କିମ୍ବା ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ କଥା ମନେପଡ଼ିଲେ, ମନର ସବୁଯାକ ଭାବନାକୁ ସେଇ ଛୋଟ ହଳଦିଆ କାଗଜ ଖଣ୍ଡକରେ ଚାପି ଚାପି ଲେଖିଦେଉ। ତା’ପରେ ଠିକଣା ଲେଖି ସେଇ ଲାଲ୍ ପେଢ଼ି ଭିତରେ ଗଲେଇ ଦେଉ। ସେପଟୁ ବି ମାମୁ, ପିଉସୀ କିମ୍ବା ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଚିଠି ଆସେ। ଚିଠିର ଅପେକ୍ଷା ଭାରି ମଧୁର ଥିଲା। ଡାକବାଲା (ପୋଷ୍ଟ ପିଅନ) ଯେତେବେଳେ ସାଇକେଲ୍ ଘଣ୍ଟି ବଜାଇ ଆମ ଘର ଆଗ ପେଢ଼ିଟିକୁ ଚାବି ଖୋଲି ଖୋଲନ୍ତି, ଆମେ ପିଲାସବୁ ସେଠି ଗହଳି ଜମେଇ ଦେଉ। "ପେଡ଼ି ଭିତରୁ ଆଜି ଆମର କିଛି ଚିଠି ବାହାରିବ କି?" କାହାର ପରୀକ୍ଷା ରେଜଲ୍ଟ ହେଉ କି କାହାର ଚାକିରିର ଅଫର୍ ଲେଟର, ସବୁ ସେଇ ଡାକରେ ହିଁ ଆସୁଥିଲା। ବେଳେବେଳେ ଟିକେ ଲମ୍ବା ଚିଠି ଲ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୬ ## ସେହି ପୁରୁଣା ଲଣ୍ଠନ ### ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: କାଶୀପୁରର ସେହି ଅନ୍ଧାରୁଆ ସଞ୍ଜ ଆଜିକୁ ପ୍ରାୟ କେତେ ବର୍ଷ ତଳର କଥା। କାଶୀପୁର ଗାଁଟି ଆଜି ଭଳି ଚକ୍‌ଚକ୍ କରୁ ନଥିଲା। ବର୍ଷା ହେଉ, ଶୀତ ହେଉ କି ଗରମ— ବିଜୁଳି ଆସିବା ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବ ଭଳି ଥିଲା। ପ୍ରାୟ ସମୟ ଗାଁଟା ଅନ୍ଧାରରେ ବୁଡ଼ି ରହୁଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସାତ-ଆଠ ବର୍ଷର କୁନି ପିଲାଟିଏ। ସଞ୍ଜ ନଇଁଲେ ହିଁ ମା’ ମତେ କହିବେ, *"ଆରେ, ବହିବସ୍ତାନିଟା ସାଙ୍ଗରେ ଲଣ୍ଠନଟା ବି ଧର। ଜଗନ୍ନାଥ ସାର୍‌ଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବୁ।"* ସେତେବେଳେ ପିଠିରେ ବହି ବସ୍ତାନି ଆଉ ହାତରେ କିରୋସିନି ଗନ୍ଧାଉଥିବା ସେହି କଳା ଲଣ୍ଠନଟି ଥିଲା ଆମ ପାଠପଢ଼ାର ଏକମାତ୍ର ସାହାରା। ଲଣ୍ଠନର ସେହି କ୍ଷୀଣ ହଳଦିଆ ଆଲୁଅରେ ହିଁ ଗାଁର ସବୁ ପିଲା ରାତିର ଘରକାମ (Homework) ସାରୁଥିଲେ। ### ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଜଗନ୍ନାଥ ସାର୍‌ଙ୍କ ଚାଳିଆ ଓ ଆଲୁଅର ମେଳଣ ଜଗନ୍ନାଥ ସାର୍‌ଙ୍କ ଘର ପିଣ୍ଡାରେ ଆମେ ସବୁ ପିଲା ଧାଡ଼ି ହୋଇ ବସୁ। ସାର୍ ଆମକୁ ଇଂରାଜୀ ଗ୍ରାମାର୍ ଆଉ ସାହିତ୍ୟ ପଢ଼ାନ୍ତି। ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଲଣ୍ଠନ ଜଳୁଥାଏ। ପବନ ଅଳ୍ପ ହେଲେ ଲଣ୍ଠନର ଶିଖାଟା ଥରିଉଠେ, ଆଉ ସେହି ଆଲୁଅ-ଛାଇର ଖେଳ ଭିତରେ ଆମେ ଆମ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ୁଥିଲୁ। କିନ୍ତୁ ଦିନେ ଦିନେ ବଡ଼ ବିପତ୍ତି ଘଟେ। ଅସାବଧାନତା ବଶତଃ କାହାର ଲଣ୍ଠନ କାଚଟି ଫାଟିଯାଏ ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। କାଚ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଲ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୫ # କାଶୀପୁରର ସେହି ଝିପିରି ବର୍ଷା ଓ ସ୍କୁଲ୍ ସଂଗ୍ରାମ ### ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସ୍ମୃତିର ସହର କାଶୀପୁର ତିରିଶ ବର୍ଷ ତଳର କଥା। କାଶୀପୁରର ଆକାଶ ସବୁବେଳେ ମେଘୁଆ, ଆଉ ଧରାପୃଷ୍ଠ ଝିପିରି ଝିପିରି ବର୍ଷାରେ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ। ସେତେବେଳେ ମୁଁ ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ର। ଶରୀରରେ ଟିକେ ଦୁର୍ବଳ ଆଉ ଶାନ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନରେ ମୋର ଥିଲା ଅଦମ୍ୟ ଉତ୍ସାହ। ବକ୍ତୃତା ହେଉ କି ଗୀତ, ସ୍କୁଲର ସବୁ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମୁଁ ଭାଗ ନେଉଥିଲି। ଶ୍ରେଣୀରେ ଭଲ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଖିର ମୁଁ ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ର ଥିଲି। ସେତେବେଳେ ଆମ ୟୁ.ପି. ସ୍କୁଲର ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ **ନବୀନ ଦଣ୍ଡସେନା ସାର୍**। ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷ ପରିଚାଳନା ସହିତ ନଳିନୀ ସାର୍, ବାସୁ ସାର୍, ବୁଟି ସାର୍ ଏବଂ ବାସନ୍ତୀ ଦିଦି—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅହେତୁକ ସ୍ନେହ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସେହି ଆଦର କାଶୀପୁରର ବର୍ଷାଦିନିଆ ଶୀତଳତାକୁ ମଧ୍ୟ ଉଷୁମ କରି ରଖୁଥିଲା। ### ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ଓ ସେହି କମ୍ପାସ୍ ମୋ ଜୀବନର ସେହି ସ୍ମୃତି ଆଜି ବି ମୋ ମନରେ ତାଜା ଅଛି। ସ୍କୁଲର ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ମୁଁ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ଗୀତ ଗାଇଥିଲି। ମୋର ସେହି କୁନି କଣ୍ଠରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭାବଭରା ଗୀତ ଗାଇଥିଲି— > **"ତୁ କାହିଁକି କଳା ହେଲୁ କହ କାଳିଆ...!"**  ସେଦିନ ମୁଁ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୪ କାଶୀପୁରର ସେଇ ପୁରୁଣା ଛତା ମାନସ କୁମାର ସାହୁ  ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ:  ମେଘୁଆ ପିଲାଦିନ ଆଉ ନନା ଙ୍କ କଟକଣା ଆଜିକୁ ବହୁ ବର୍ଷ ତଳର କଥା। କାଶୀପୁର ଗାଁର ସେଇ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଗଳି, ମାଟିର ବାସ୍ନା ଆଉ ଆକାଶରେ ସବୁବେଳେ ଜମି ରହୁଥିବା କଳା ମେଘ। ମୁଁ ସେତେବେଳେ ବହୁତ ଛୋଟ ଥିଲି, ଆଉ ଶରୀରରେ ଥିଲି ଟିକେ ଦୁର୍ବଳ। ଗାଁର ଅନ୍ୟ ପିଲାମାନେ ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷାରେ ଭିଜି ଭିଜି ଦାଣ୍ଡରେ କାଦୁଅ ଖେଳୁଥିଲେ, ମୋ ପାଇଁ ସେତେବେଳେ କଟକଣା ଥିଲା ସବୁଠୁ ଅଧିକ। ମେଘ ଖଣ୍ଡେ ଦେଖିଲେ ନନା ଧାଇଁ ଆସି ହାତରେ ବଢ଼େଇ ଦେଉଥିଲେ ସେଇ କଳା କପଡ଼ାର ବଡ଼ ଛତାଟାକୁ। ଖରା ହେଉ, ବର୍ଷା ହେଉ କି କାକର ପଡୁଥିବା ଶୀତ ଦିନ— ସେଇ ଛତାଟା ସବୁବେଳେ ମୋ ସାଥୀ ହୋଇ ରହୁଥିଲା। ଗାଁର ସାଙ୍ଗମାନେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ ଦାଣ୍ଡରେ ଚିଡ଼ାଉଥିଲେ, "ଏଇ ଦେଖ, ଛତା ସାହୁ ଆସିଲା!" ସେତେବେଳେ ମନରେ ଭୀଷଣ ରାଗ ଆସୁଥିଲା। ରାଗ ଆସୁଥିଲା ସେଇ ଛତା ଉପରେ,  ଆଉ ମୋର ସେଇ ଦୁର୍ବଳ ଶରୀର ଉପରେ। ଭାବୁଥିଲି, କେବେ ମୁଁ ବଡ଼ ହେବି ଆଉ ଏହି ଛତା କବଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି? ହାଇସ୍କୁଲ୍‌ରେ ପଢ଼ିଲା ବେଳେ ଆମର ଗଣେଶ ସାର୍ ମଧ୍ୟ ମୋର ଏଇ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦେଖି କେତେବେଳେ କେମିତି ହସୁଥିଲେ, ହେଲେ ସେଥିରେ ଅପାର ସ୍ନେହ ଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ:  ବଜାରର ସେଇ ଫଳ ଦୋକାନୀ ସମୟ ବଦଳିଲା। ମୁଁ ବଡ ହେଲି, ଚାକିରି କଲି। ଜୀବନର ଏହି ଦୌଡ଼ାଦ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୪ # କାଶୀପୁରର ସେହି କଳା ରଜ: ଏକ ଅଭୁଲା ସ୍ମୃତି ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ସ୍ନେହର ସେହି ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ଆଜିକୁ ପଚିଶ ବର୍ଷ ତଳର କାଶୀପୁର। ଆଜିକାଲି ଭଳି ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ରଜ ପର୍ବ ସେତେ ଧୁମ୍‌ଧାମ୍‌ରେ ପାଳନ ହେଉ ନଥିଲା। ସହରର କୋଳାହଳଠାରୁ ଦୂରରେ, ପାହାଡ଼ ଘେରା ସେହି ଶାନ୍ତ ଇଲାକାରେ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସାଧାରଣ ସ୍ପର୍ଶ ହିଁ ଆସୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ନିରୁତା ପରିବେଶକୁ ଉତ୍ସବମୁଖର କରିଦେଇଥିଲା କଟକରୁ ବଦଳି ହୋଇ ଆସିଥିବା ଏକ କୃଷି ଅଧିକାରୀଙ୍କ (Agriculture Officer) ପରିବାର। ମୋ ବାପା ମଧ୍ୟ ସେହି କୃଷି ଅଫିସରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସମାନ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଯୋଗୁଁ ଆମ ପରିବାର ଏବଂ ସେହି ଅଫିସର ସାର୍‌ଙ୍କ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତି ନିବିଡ଼, ଆତ୍ମୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା। ସେମାନେ ବ୍ଲକ୍ କ୍ଵାର୍ଟର୍ସରେ ରହୁଥିଲେ, ଯାହା ଆମ ଘରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ଦୂର ଥିଲା। ସେହି ଘରେ ଥିଲେ ସାର୍‌, ମାଉସୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୁନା ଭଳି ଝିଅ 'ସିଲ୍‌ଭର୍'। ଦୂରତା ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମନର ଦୂରତା ଜମା ସେତିକି ନଥିଲା। ରଜ ଆସିଲେ ମାଉସୀ ଆମକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଦରରେ ଡାକନ୍ତି। କାରଣ କାଶୀପୁରର ସେହି ସରକାରୀ କ୍ଵାର୍ଟର୍ସ ଭିତରେ ମାଉସୀ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଝୁଲଣା ବା ଦୋଳି ବାନ୍ଧିଥାନ୍ତି। ମୁଁ ଓ ସିଲ୍‌ଭର୍ ମିଶି ଦୋଳି ଖେଳୁ, ହସ-ଖୁସିରେ ସାରା ଘର କମ୍ପୁଥାଏ। ମାଉସୀ ନିଜ ହାତର...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ:୨୩ ## ଧୂଳିର ଧରଣୀରେ ଚଳନ୍ତି ନାରାୟଣ ସେଦିନ ଭିତର ପଦା ମାଝୀ ଗାଁର ଆକାଶ-ପବନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିହରଣ ଥିଲା। ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଗାଁ ସାରା ଚହଳ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା—"ଆଜି ଆମ ଗାଁକୁ ଗଜପତି ମହାରାଜ ଆସୁଛନ୍ତି!" ଗାଁରେ ନୂତନ ଭାବେ ନିର୍ମିତ କୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉତ୍ସବ। କାନ୍ଥରେ ନୂଆ ଚୂନର ବାସ୍ନା, ଦାଣ୍ଡ ଦୁଆରେ ରଙ୍ଗାରଙ୍ଗ ଝୋଟି,  ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ମହୁରୀ ଓ ଶଙ୍ଖର ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି। ମୁଁ ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥାଏ। ହାତରେ ସ୍ଲେଟ୍‌-ଖଡ଼ି ଧରିବାର ବୟସ, ଦୁନିଆର ଜଟିଳତା ବୁଝିବାକୁ ବହୁତ ବାକି ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବାପା-ଜେଜେବାପାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ ଗଜପତି ହେଉଛନ୍ତି ସାକ୍ଷାତ୍ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଦ୍ୟ ସେବକ, ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା। ସେଥିପାଇଁ ମୋର ସେହି କୁନି ଆଖି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୌରବମୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲା। --- ### ଭକ୍ତିର ଅପୂର୍ବ ମହାସମୁଦ୍ର ଶେଷରେ ସେହି ମହେନ୍ଦ୍ର ବେଳା ଆସିଲା। ଗଜପତି ମହାରାଜଙ୍କ ଗାଡ଼ି ଗାଁ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସ୍ଵୟଂ ମହାରାଜ ଗାଡ଼ିରୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ—ଶାନ୍ତ, ସମାହିତ ଏବଂ ଓଜସ୍ୱୀ ଚେହେରା। କିନ୍ତୁ ତା’ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା କୌଣସି ପୁରାଣର ଦୃଶ୍ୟଠାରୁ କମ୍ ନଥିଲା। > ଗାଁର ଶହ ଶହ ଆବାଳବୃଦ୍ଧବନିତା ମହାରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ: ୨୨ ଫେରିବନି ସେ କାର୍ତ୍ତିକ ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ସ୍ମୃତିର ଆକାଶ ଦୀପ ଏ କଥା ଆଜିର ନୁହେଁ, ମୋ ଛୋଟବେଳର କଥା… ଯେତେବେଳେ କାଶୀପୁର ଗାଁର ମାଟିରେ ଆଧୁନିକତାର କଳାଧୂଆଁ ପଶି ନଥିଲା। ସମୟ ବଦଳିଛି, ହେଲେ ଆଶ୍ୱିନ ଶେଷ ହୋଇ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପହିଲି ପବନ ଦେହକୁ ଛୁଇଁଲା ମାତ୍ରେ, ମନଟା ଆପେ ଆପେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଏ। ସ୍ମୃତିର ପେଡ଼ି ଭିତରୁ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଉଠନ୍ତି ସେହି ପାଞ୍ଚଜଣ ବୁଢ଼ୀ, ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ ସେ ସମୟରେ କାଶୀପୁରର କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର। ମୋ ଜେଜେମା, ଦୁରା ଆଜ୍ଞାଙ୍କ ମା’, ସାହେବାନି ଆତା, ରମା ଆଇ, ଆଉ ଦାଦା ମା’—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କୁ ନେଇ ଗାଁର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଜମିଉଠେ। କେବଳ ସେମାନେ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆଉ ନିଷ୍ଠା ଦେଖି ଆଖପାଖ ଗାଁର ଅନ୍ୟ ବୁଢ଼ୀମାନେ ବି ଆସି ଏମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। ବୟସର ଅପରାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଏହି ମଣିଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସଟା କେବଳ ଏକ ବ୍ରତ ନଥିଲା, ବରଂ ଥିଲା ଏକ ମହାଉତ୍ସବ। --- ## ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଜେଜେମା’ର ଚପଳତା ଓ ଦୂତିର ସ୍ମୃତି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିବା ଆଗରୁ ଆମ ଘରେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ବ୍ୟସ୍ତ ରହେ ମୋ ଜେଜେମା। ତା’ର ସେହି ତରତର ଭାବ ଆଜି ବି ମୋ ଆଖିରେ ନାଚିଯାଏ। > "ରେ ବାବୁ! କୁମ୍ଭାର ଶାଳରୁ ହାଣ୍ଡି ଆସିଲା କି ନାହିଁ ବୁଝିଲୁ? ବାଉଁଶଟା କାଟି ଆଣିଲୁ, ଚଉଁରା ମୂଳେ ଆକାଶ ଦୀପ ଟାଙ୍ଗିବାକୁ ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୧ ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଗାଁର ମୂରବୀ ଓ ସଙ୍ଗାତ ସମ୍ପର୍କ କାଶୀପୁର ଖଣ୍ଡମଣ୍ଡଳରେ ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଥିଲେ ଏକମାତ୍ର ଭଣ୍ଡାରି ପରିବାର। ଗାଁଯାକର ଖିଅର କାମ ସେହି ଗୋଟିଏ ପରିବାର ହିଁ କରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ପରିଚୟ କେବଳ ସେତିକିରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ପିଲାଙ୍କ ଝଡ଼ାଫୁଙ୍କା ହେଉ, ବାହାଘର ବେଳେ ବେଦୀ-ମୁକୁଟ ସଜାଇବା ହେଉ କିମ୍ବା ଗାଁରେ କାହା ଘରେ ଚୋରି ହେଲେ ଚୋର ଧରିବାକୁ କୁଲାରେ କଇଁଚି ବୁଲାଇବା— ସବୁଥିରେ ସେହି ପରିବାର ହିଁ ଥିଲା ଗାଁର ଭରସା। ସେହି ପରିବାରର ମୂରବୀ ଥିଲେ ନାଥ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ‘ନାଥ ବଡ଼ବାପା’ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲି। ଆମ ଜେଜେବାପା ଆଉ ତାଙ୍କ ବାପା କୁଆଡ଼େ ପିଲାବେଳର ସଙ୍ଗାତ ଥିଲେ। ସେଇ ସମ୍ପର୍କର ଡୋରି ଏମିତି ଛନ୍ଦି ହୋଇ ରହିଥିଲା ଯେ, ପିଲାବେଳୁ ମୁଁ ଦେଖି ଆସିଛି— ନାଥ ବଡ଼ବାପା ଆମ ପାଇଁ ନିଜର ଜଣେ ମୂରବୀ ସଦୃଶ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଆଉ ଗାଁ ପ୍ରତି ଥିବା ଆପଣାପଣରେ କେବେ ହେଲେ କମି ଦେଖାଯାଇ ନଥିଲା। --- ## ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ସେବା ଓ ମାନବିକତାର ସେଇ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ସେତେବେଳେ ଗାଁ ମେଡିକାଲର ବାତାବରଣ ବହୁତ ନିଆରା ଥିଲା। ମେଡିକାଲକୁ ଯେଉଁ ଡାକ୍ତର, କମ୍ପାଉଣ୍ଡର ଆଉ ନର୍ସ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଗାଁ ଲୋକଙ୍କର ବହୁତ ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଏକ ପରିବାର ଭଳି ଚଳୁଥିଲେ। ସେ ଚୌଧୁରୀ ଡାକ୍ତର ବାବୁ ହୁଅନ୍ତୁ, କମ୍ପାଉଣ୍ଡର କପିଲ ଆଜ୍ଞା, ସେଠୀ ଆଜ୍ଞା...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୦ # ଗୋଧୂଳିର ସ୍ମୃତି ଓ ବଳି ଅଜାର ରସଗୋଲା ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: କାଶୀପୁରର ସେହି ସୁନେଲୀ ଦିନ ସେତେବେଳେ କାଶୀପୁର ଗାଁର ଚେହେରା ଆଜିଭଳି ନଥିଲା। ସହରର କଳାଧୂଆଁ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ୍‌ ଫୋନ୍‌ର କୃତ୍ରିମ ବ୍ୟସ୍ତତା ଭିତରେ ଗାଁର ସରଳତା ହଜିଯାଇ ନଥିଲା। ଗାଁର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏବଂ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ କୈଳାସ ପଟ୍ଟନାୟକ। ତାଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପରୋପକାରୀ ଗୁଣ ପାଇଁ ସାରା ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଙ୍କର ନାଁ ଥିଲା। ସେହି କୈଳାସ ବାବୁ ହିଁ ଦିନେ କେଉଁଠାରୁ ଖୋଜି ଆଣିଥିଲେ "ବଳି ଅଜା"ଙ୍କୁ। ବଳି ଅଜା— ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଜଣେ ମିଠା କାରିଗର ନଥିଲେ, ବରଂ ଥିଲେ ମଧୁରତାର ଏକ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା। ଗାଁ ମୁଣ୍ଡ ଛୋଟ ଚାଳିଆ ଦୋକାନରେ ବଳି ଅଜା ଯେତେବେଳେ ମାଟି ଚୁଲିରେ ବଡ଼ ହାଣ୍ଡି ବସାଇ କ୍ଷୀରକୁ ଫୁଟାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେହି କ୍ଷୀର ଓ ରସଗୋଲାର ସୁବାସରେ ସାରା କାଶୀପୁର ମହକି ଉଠେ। ସେତେବେଳେ ଆଜିଭଳି ବଜାରରେ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ଆଧୁନିକ ମିଠା ନଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ବଳି ଅଜାର ସେହି ଗରମାଗରମ, ନରମ ରସଗୋଲା ଖାଇବା ପାଇଁ ସଞ୍ଜ ନହେଉଣୁ ଦୋକାନରେ ଲୋକଙ୍କର ଆସର ଜମିଯାଏ। ବଳି ଅଜାଙ୍କୁ ଏହି କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଗାଁର ପୁଅ 'କାନ୍ତରୁ'। କାନ୍ତରୁର ହାତ ସାହାଯ୍ୟ ଏବଂ ବଳି ଅଜାଙ୍କ ଅନୁଭବ, ଦୁହେଁ ମିଶି କାଶୀପୁରକୁ ମିଠାମୟ କରି ରଖିଥିଲେ। ବଳି ଅଜା ଦୋକାନ ସରିବା ପରେ ଏକ ବଡ଼ ...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୧୯ ଶେଷ କାହାଳୀର ସ୍ୱର ## ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: କାଶୀପୁରର ସେହି ପୁରୁଣା ସଞ୍ଜ କାଶୀପୁର ଗାଁର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ବେଢ଼ାରେ ଯେତେବେଳେ ସଞ୍ଜ ନଇଁଆସେ, ସେତେବେଳେ ଆକାଶର ରଙ୍ଗ ସହ ମିଶିଯାଏ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ୱର। ସେ ସ୍ୱର କୌଣସି ସାଧାରଣ ବାଦ୍ୟର ନୁହେଁ, ସେଇଟି ଥିଲା ଶିବ ଦାଦାଙ୍କ ହାତର ସେହି ପୁରୁଣା 'ତୂରୀ' ବା କାହାଳୀର ସ୍ୱର। ଶିବ କାହାଲିଆ—ଗାଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଏଇ ନାଁରେ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି। କୋଉ ଅନାଦି କାଳରୁ, ଯେତେବେଳେ ଏ ଗାଁର ଇତିହାସ ଲେଖା ହେଇନଥିଲା, ସେବେଠୁ ସେଇ କାହାଳୀ ଏ ମାଟିରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହେଉଛି। କିଏ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ସେ କଥା ଆଜି କାହାକୁ ଜଣା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କାଶୀପୁରର ଶିବ ଦାଦା ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଅତୀତର ସୂତାକୁ ଆଜି ବି ନିଜ ଶ୍ୱାସରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ। ମନ୍ଦିରର ସାନ୍ଧ୍ୟ ଆଳତି ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଶିବ ଦାଦା ନିଜର ସବୁଯାକ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତୂରୀଟିକୁ ଫୁଙ୍କନ୍ତି, ମନେହୁଏ ସତେ ଯେମିତି ସେହି ସ୍ୱର ବୈକୁଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭୁଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ତାଙ୍କ ଖୁଡି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଠାକୁରଙ୍କ ବାସନକୁସନ ମାଜି ସଫା କରନ୍ତି। ମନ୍ଦିର ତରଫରୁ ଯେଉଁ ସାମାନ୍ୟ ଅନ୍ନପ୍ରସାଦ ବା ଭୋଗ ମିଳେ, ସେତିକିରେ ହିଁ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ସଂସାର ହସିଉଠେ। ଏହା କେବଳ ଏକ ସେବା ନଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ। ## ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅଭାବର ଅତୀତ ଓ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଏ କଥା ଆଜିର...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୧୮ ### **କାଶୀପୁରର ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅତୀତ** ଅତୀତର ସେହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ କଥା ଟିକେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ । କାଶୀପୁର ଥିଲା ଏକ ଘଞ୍ଚ, ନିବିଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଘେରା ଛୋଟ ଗାଁଟିଏ । ସନ୍ଧ୍ୟା ନଇଁଲେ ସେଠି ପକ୍ଷୀଙ୍କ କାକଳି ବଦଳରେ ଶୁଭୁଥିଲା ହିଂସ୍ର ବାଘର ଗର୍ଜନ । ଭୟ ଏମିତି ଥିଲା ଯେ, ଲୋକେ କାହା ଉପରେ ରାଗିଲେ ଗାଳି ଦେଇ କହୁଥିଲେ— **"ତତେ ବାଘ ଖାଉ!"** ଅର୍ଥାତ୍ ବାଘ ହିଁ ଥିଲା ସେହି ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆତଙ୍କ । କିନ୍ତୁ ସେହି ଆତଙ୍କ ଭିତରେ ଗାଁର ସୁରକ୍ଷା କବଚ ସାଜି ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ଜଣେ ମହାନ ବୀର— **ଆମ ବଣ୍ଡା ଅଜା** । ### **ବଣ୍ଡା ଅଜା: ବୀରତ୍ୱର ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ** ବଣ୍ଡା ଅଜା କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ତତ୍କାଳୀନ ରାଜାଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ସେନାପତି । ତାଙ୍କର ସାହସ ଆଗରେ କାଶୀପୁରର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ମଥାନତ କରୁଥିଲା । ଜେଜେମା’ଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ନିଜ ଜୀବନକୁ ପାଣି ଛଡ଼ାଇ ସେ **୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ବାଘ** ଶିକାର କରି ଗାଁକୁ ଆତଙ୍କମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଟି ଶର ଓ ପ୍ରତିଟି ଆଘାତରେ ଥିଲା ମାତୃଭୂମିର ସୁରକ୍ଷାର ସଂକଳ୍ପ । ### **ରାଜଭକ୍ତିରୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି** ବଣ୍ଡା ଅଜା ବାଘ ମାରିବା ପରେ ସେହି ବାଘମାନଙ୍କର ନଖଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ପାଖରେ ଅହଂକାର କରି ରଖିନଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ବାଘ ନଖ ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେଇଥିଲେ । ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେହି ବୀରତ୍ୱର ମୂଲ୍...

କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୧୭ **ମାଣ୍ଡିଆର ମହକ ଓ ମାଟିର ମଣିଷ** ## ଅଧ୍ୟାୟ ୧: ଅପବାଦର କାଶୀପୁର ଓ ବାସ୍ତବତାର ଆଇନା ବାହାର ଦୁନିଆ ପାଇଁ 'କାଶୀପୁର' ମାନେ ଥିଲା କେବଳ ଗଣମାଧ୍ୟମର ହେଡ୍‌ଲାଇନ୍‌—ଅନାହାର, ଝାଡ଼ାବାନ୍ତି ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଏକ କରୁଣ ଚିତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଏହି ମାଟିର କୋଳରେ ବଢ଼ିଥିବା ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ମଣିଷର ଆଖିରେ କାଶୀପୁରର ଚିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ସହରର ବାବୁମାନେ ଏସି ରୁମ୍‌ରେ ବସି ଯେଉଁ କାଶୀପୁରର ଭାଗ୍ୟ ଲେଖନ୍ତି, ବାସ୍ତବତାର କାଶୀପୁର ଧୂଳିମାଟିରେ ତା’ଠାରୁ ବହୁତ ଭିନ୍ନ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଜୀବନ ସ୍ପନ୍ଦିତ ଥିଲା। ଏଠି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଯଦି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ଖାଇବାକୁ ପାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଗାଁର ୭୦-୮୦ ବର୍ଷର ବୁଢ଼ାମାନେ ଏତେ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତିରେ କେମିତି କାମ କରୁଛନ୍ତି? ସହରର ୪୦ ବର୍ଷର ଯୁବକ ଯେଉଁଠି ସାମାନ୍ୟ ପରିଶ୍ରମରେ ହାଲିଆ ହୋଇପଡ଼େ, ସେଠି କାଶୀପୁରର ମାଟିର ମଣିଷ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟକୁ ଜିତି ହସୁଥାଏ ଏବଂ କ୍ଷେତରେ ଝାଳ ବୁହାଉଥାଏ। ## ଅଧ୍ୟାୟ ୨: ଅପରାଜେୟ ବୃଦ୍ଧ ଓ କାଶୀପୁରର ଜୀବନଶୈଳୀ ଗାଁ ଦାଣ୍ଡକୁ ଚାହିଁଲେ ଆଜି ବି ଆଖି ଆଗରେ ଭାସି ଉଠେ ନାଥ ବଡ଼ ବାପାଙ୍କ ଚେହେରା। ମସ୍ତରାମ  ଆଜ୍ଞା ,  ରାମ ଖଣ୍ଡିଆ ଅଜା ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପିଲା ବେଳେ ଯେମିତି ଦେଖୁଥିଲୁ ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ  କର୍ମଠ ଓ ସୁସ୍ଥ ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ସେହିପରି ବଣ୍ଡା ଅଜା ହୁଅନ୍ତୁ,...