kashipur diary

କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୫ ## **କାଶୀପୁରର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଶିଳା ** **ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ମୁଁ ତ କେବଳ ନିମିତ୍ତ** ବାହାରେ ଝିପିଝିପି ବର୍ଷା ସାଙ୍ଗକୁ ଥଣ୍ଡା ପବନ ବହୁଥିଲା। ଘର ଭିତରେ ନିଶବ୍ଦତା, କେବଳ ଟେବୁଲ୍ ଉପରେ ଜଳୁଥିବା ଟେବୁଲ୍ ଲ୍ୟାମ୍ପ୍ (Table Lamp) ର ସ୍ଥିର ଆଲୋକ ତଳେ ମେଲି ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା କେଇଟା ପୁରୁଣା ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଏବଂ ଧଳା କାଗଜପତ୍ର। କାଶୀପୁରର ସେଇ ହଜିଯାଇଥିବା ଗୌରବ, ସେଇ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟୀ ଇତିହାସର ମୂକ ସାକ୍ଷୀ ଭଳି ଏହି କାଗଜଗୁଡ଼ିକ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ି ରହିଥିଲେ। ମୁଁ ହାତରେ କଲମଟା ଧରି କିଛି ସମୟ ସ୍ଥାଣୁ ପାଲଟିଗଲି। ମନ ଭିତରେ ପ୍ରଶ୍ନର ଜୁଆର ଉଠୁଥିଲା—କାହିଁକି ମୁଁ? ମୁଁ ତ କୌଣସି ବଡ଼ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମହାପଣ୍ଡିତ ବା ରାଜକୀୟ ଐତିହାସିକ ନୁହେଁ, ମୁଁ ତ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମଣିଷ। ଏତେ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ, କାଶୀପୁର ଭଳି ଏକ ମହାନ ମାଟିର ପବିତ୍ର ଇତିହାସକୁ ଶବ୍ଦରେ ପରଷିବାର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବିଧାତା ମୋତେ ହିଁ କାହିଁକି ବାଛିଲେ? ଚେୟାରରୁ ଉଠି ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘର କୋଣରେ ଥିବା ମୋ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଛୋଟ ସିଂହାସନ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲି। ସେଇ ନିଷ୍ପଲକ, ଗୋଲାକାର ବଡ଼ ଆଖି ଦୁଇଟିକୁ ଚାହିଁବା ମାତ୍ରେ ମୋ ଆଖିପତା ଓଦା ହୋଇଗଲା। ମୁଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ନତମସ୍ତକ ହେଲି। ମୋ ଓଠରୁ ଆପେ ଆପେ ବାହାରି ଆସିଲା—"ବିନା ଭଗବାନ୍ ଙ୍କ ଆଶିର୍ବାଦ ରେ ପତ୍ର ଟିଏ ବି ହଲେ ନାହିଁ, ମୁ ତ ସାମାନ୍ୟ ମଣିଷ... ଏହା ...

କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୪ **ମାଣ୍ଡିଆର ମହକ ଓ ମାଟିର ମଣିଷ** ## ଅଧ୍ୟାୟ ୧: ଅପବାଦର କାଶୀପୁର ଓ ବାସ୍ତବତାର ଆଇନା ବାହାର ଦୁନିଆ ପାଇଁ 'କାଶୀପୁର' ମାନେ ଥିଲା କେବଳ ଗଣମାଧ୍ୟମର ହେଡ୍‌ଲାଇନ୍‌—ଅନାହାର, ଝାଡ଼ାବାନ୍ତି ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଏକ କରୁଣ ଚିତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଏହି ମାଟିର କୋଳରେ ବଢ଼ିଥିବା ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ମଣିଷର ଆଖିରେ କାଶୀପୁରର ଚିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ସହରର ବାବୁମାନେ ଏସି ରୁମ୍‌ରେ ବସି ଯେଉଁ କାଶୀପୁରର ଭାଗ୍ୟ ଲେଖନ୍ତି, ବାସ୍ତବତାର କାଶୀପୁର ଧୂଳିମାଟିରେ ତା’ଠାରୁ ବହୁତ ଭିନ୍ନ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଜୀବନ ସ୍ପନ୍ଦିତ ଥିଲା। ଏଠି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଯଦି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ଖାଇବାକୁ ପାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଗାଁର ୭୦-୮୦ ବର୍ଷର ବୁଢ଼ାମାନେ ଏତେ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତିରେ କେମିତି କାମ କରୁଛନ୍ତି? ସହରର ୪୦ ବର୍ଷର ଯୁବକ ଯେଉଁଠି ସାମାନ୍ୟ ପରିଶ୍ରମରେ ହାଲିଆ ହୋଇପଡ଼େ, ସେଠି କାଶୀପୁରର ମାଟିର ମଣିଷ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟକୁ ଜିତି ହସୁଥାଏ ଏବଂ କ୍ଷେତରେ ଝାଳ ବୁହାଉଥାଏ। ## ଅଧ୍ୟାୟ ୨: ଅପରାଜେୟ ବୃଦ୍ଧ ଓ କାଶୀପୁରର ଜୀବନଶୈଳୀ ଗାଁ ଦାଣ୍ଡକୁ ଚାହିଁଲେ ଆଜି ବି ଆଖି ଆଗରେ ଭାସି ଉଠେ ନାଥ ବଡ଼ ବାପାଙ୍କ ଚେହେରା। ମସ୍ତରାମ  ଆଜ୍ଞା ,  ରାମ ଖଣ୍ଡିଆ ଅଜା ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପିଲା ବେଳେ ଯେମିତି ଦେଖୁଥିଲୁ ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ  କର୍ମଠ ଓ ସୁସ୍ଥ ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ସେହିପରି ବଣ୍ଡା ଅଜା ହୁଅନ୍ତୁ,...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୩ ### **କାଶୀପୁରର ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅତୀତ** ଅତୀତର ସେହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ କଥା ଟିକେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ । କାଶୀପୁର ଥିଲା ଏକ ଘଞ୍ଚ, ନିବିଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଘେରା ଛୋଟ ଗାଁଟିଏ । ସନ୍ଧ୍ୟା ନଇଁଲେ ସେଠି ପକ୍ଷୀଙ୍କ କାକଳି ବଦଳରେ ଶୁଭୁଥିଲା ହିଂସ୍ର ବାଘର ଗର୍ଜନ । ଭୟ ଏମିତି ଥିଲା ଯେ, ଲୋକେ କାହା ଉପରେ ରାଗିଲେ ଗାଳି ଦେଇ କହୁଥିଲେ— **"ତତେ ବାଘ ଖାଉ!"** ଅର୍ଥାତ୍ ବାଘ ହିଁ ଥିଲା ସେହି ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆତଙ୍କ । କିନ୍ତୁ ସେହି ଆତଙ୍କ ଭିତରେ ଗାଁର ସୁରକ୍ଷା କବଚ ସାଜି ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ଜଣେ ମହାନ ବୀର— **ଆମ ବଣ୍ଡା ଅଜା** । ### **ବଣ୍ଡା ଅଜା: ବୀରତ୍ୱର ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ** ବଣ୍ଡା ଅଜା କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ତତ୍କାଳୀନ ରାଜାଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ସେନାପତି । ତାଙ୍କର ସାହସ ଆଗରେ କାଶୀପୁରର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ମଥାନତ କରୁଥିଲା । ଜେଜେମା’ଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ନିଜ ଜୀବନକୁ ପାଣି ଛଡ଼ାଇ ସେ **୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ବାଘ** ଶିକାର କରି ଗାଁକୁ ଆତଙ୍କମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଟି ଶର ଓ ପ୍ରତିଟି ଆଘାତରେ ଥିଲା ମାତୃଭୂମିର ସୁରକ୍ଷାର ସଂକଳ୍ପ । ### **ରାଜଭକ୍ତିରୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି** ବଣ୍ଡା ଅଜା ବାଘ ମାରିବା ପରେ ସେହି ବାଘମାନଙ୍କର ନଖଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ପାଖରେ ଅହଂକାର କରି ରଖିନଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ବାଘ ନଖ ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେଇଥିଲେ । ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେହି ବୀରତ୍ୱର ମୂଲ୍...

  କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୨ ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣିଙ୍କ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: କାଶୀପୁର ଆକାଶରେ କଳାବାଦଲ ଆଜିର କଥା ନୁହେଁ, ଏହା ସେହି ସମୟର କଥା ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷ ଗୋରା ସାହେବମାନଙ୍କ ବୁଟ୍‌ ଜୋତାର ଶବ୍ଦରେ କମ୍ପୁଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନର କ୍ରୁର "ଅପୁତ୍ରିକ ସ୍ଵତ୍ଵଲୋପ ନୀତି" (Doctrine of Lapse) ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ଵ ହରାଉଥିଲେ। ଯଦି କୌଣସି ରାଜାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ନଥାଇ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିଲା, ତେବେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଜମିଦାରୀ ବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସେହି ରାଜ୍ୟକୁ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ନେଇଯାଉଥିଲା। ଏହିପରି ଏକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ, କାଶୀପୁରର ଅଧିପତି ରାଜା ବୈଦ୍ୟନାଥ ସିଂହ ଙ୍କର ହଠାତ୍ ଅକାଳ ବିୟୋଗ ହେଲା। ଗୋଟିଏ ପଟେ ସ୍ଵାମୀ ହରାଇବାର ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ କାଶୀପୁର ସିଂହାସନକୁ ଗୋରା ସାହେବମାନେ ଗ୍ରାସ କରିବାର ଭୟ — ଏହି ଦୁଇ ଦୋଛକିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ପାଟରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଦେବୀ । ସେତେବେଳେ ସେ ଥିଲେ ଅନ୍ତଃସତ୍ତ୍ଵା। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସତେ ଯେମିତି ଚଡ଼କ ପଡ଼ିଗଲା। କାଶୀପୁରର ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାରମୟ ମନେହେଲା। ଦ୍ଵିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ପାଟକପଡ଼ାର ଛଳନା ଓ ରାଜକୀୟ ସଂକଳ୍ପ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ଛେଞ୍ଚାଣ ପରି ଚାହିଁ ରହିଥିଲେ କାଶୀପୁରକୁ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ନେବା ପାଇଁ। ମାତ୍ର ରାଣୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣି ଦେବୀ କେବଳ ଜଣେ କୋମଳମତୀ ନାରୀ ନଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ବୀର ରମଣୀ ଏବଂ ଚତୁର ରା...

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୧ # ରୁଦ୍ରପ୍ରତାପ: ମାଟିର  ରାଜା ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ପ୍ରଜାବତ୍ସଳତାର ମୂଲ୍ୟ କାଶୀପୁରର ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲଘେରା ଶୀତଳ ଉପତ୍ୟକାରେ ଯେତେବେଳେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଓ କଳାହାଣ୍ଡି ଦରବାରର ଅତ୍ୟାଚାର ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶାର କିରଣ ଥିଲେ ଥାଟରାଜା ରୁଦ୍ରପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ । ସେ କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜାଙ୍କ ବଂଶଜ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କକୁ ପରିବାର ଭଳି ଦେଖୁଥିଲେ । ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ସାମିଲ ହେବା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସୁସମ୍ପର୍କ ରଖିବା କଳାହାଣ୍ଡିର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସକଙ୍କୁ ଆଦୌ ପସନ୍ଦ ନଥିଲା । ଫଳରେ ରୁଦ୍ରପ୍ରତାପଙ୍କ କ୍ଷମତାକୁ ସଂକୁଚିତ କରାଗଲା ।ସେତିକିରେ ଦରବାରର ରାଗ ଶାନ୍ତ ହେଲାନାହିଁ । ୧୯୪୫ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୭ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ସ୍ୱାଭିମାନୀ କର୍ମଚାରୀ ଜମାଦାର ମାର୍କଣ୍ଡ ରଥ ଓ ହିସାବ ରକ୍ଷକ ବାଳକୃଷ୍ଣ ହରିଚନ୍ଦନଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି ବାହାର କରି ଦରବାର ଅଫିସ୍ ଦଖଲ କଲା । ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ରୁଦ୍ରପ୍ରତାପ ନିଜ ପ୍ରଜା ଓ ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ । ## ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତି ଓ ସଂଗ୍ରାମର ବହ୍ନି କାଶୀପୁର ଜମିଦାର ପରିବାର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସକ୍ରିୟ ସମର୍ଥନ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଉଥିଲେ । ଏହି ‘ଅପରାଧ’ ପାଇଁ **୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୫** ...

କାଶୀପୁର କାହାଣୀ ୨୦  **ସଂଗ୍ରାମୀ ପ୍ରହରାଜ ବିନାୟକ ମିଶ୍ର ଏବଂ କାଶୀପୁରର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ** ବିନାୟକ ମିଶ୍ର ଙ୍କ ଜନ୍ମ ଆଖୁରାଜପୂର୍ ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାର ରେ ୧୦.୧୦.୧୯୧୦   ମସିହା ରେ ହୋଇଥିଲା ।ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ତନ୍ତ୍ର ସାଧକ ଥିଲେ । କାଶୀପୁର ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଇତିହାସରେ ପ୍ରହରାଜ ବିନାୟକ ମିଶ୍ରଙ୍କ ନାମ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛି । ସ୍ଥାନୀୟ ସଂଗ୍ରାମୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଅନୁସାରେ, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସର ଡାକରାରେ ଯେତେବେଳେ କାଶୀପୁରରେ ଆନ୍ଦୋଳନର ସୂତ୍ରପାତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପ୍ରହରାଜ ବିନାୟକ ମିଶ୍ର ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଜଣେ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା ସାଜିଥିଲେ ।   **ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରୂପରେଖ ଓ ଯୋଜନା:** ୧୯୩୯ ମସିହାରେ କାଶୀପୁରରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ସଭା କାଶୀପୁର ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନୀତି ଓ ଆଦର୍ଶକୁ ଆଧାର କରି ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଯୋଜନା ସଂଗ୍ରାମୀ ବିନାୟକ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୯ରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଗୁପ୍ତ ସଭାଟି କେବଳ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଗଡ଼ଜାତ ଶାସନର ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରତିବାଦ ଥିଲ...