**ଶେଷ ଗାନ୍ଧୀ ଟୋପି**
କାଶୀପୁର କାହାଣୀ 26
**ଶେଷ ଗାନ୍ଧୀ ଟୋପି**
### **ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ର ଓ ପୃଷ୍ଠଭୂମି:**
*
**ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ:** କାଶୀପୁର ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ ଗୌରବଶାଳୀ, ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାପର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ (ଜନ୍ମ: ୧୯୦୩ - ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୦୨)
*
**ସହ-ସଂଗ୍ରାମୀ:** ପ୍ରହରାଜ ବିନାୟକ ମିଶ୍ର, କାଶୀପୁର ରାଣୀ, ଭଗବାନ ସେନାପତି ଏବଂ ଆପୁଡୁ ସାହୁ
*
**ସ୍ଥାନ:** କଳାହାଣ୍ଡି ଓ କୋରାପୁଟ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଦୁର୍ଗମ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ 'କାଶୀପୁର'
---
### **ପରିଚ୍ଛେଦ ୧: ଜନ୍ମ ଓ ଚେତନାର ପ୍ରଥମ ଉନ୍ମେଷ**
ବର୍ଷଟା ଥିଲା ୧୯୦୩। କାଶୀପୁରର ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ । ସେତେବେଳେ କାଶୀପୁର ଥିଲା କଳାହାଣ୍ଡିର ଏକ ଛୋଟ ଜମିଦାରୀ । ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଥିଲେ ନିରକ୍ଷର, ଗରିବ ଏବଂ ସଚେତନତା ଶୂନ୍ୟ । ସେମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିବା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଗଡ଼ଜାତର ଅତ୍ୟାଚାର, ବେଠି-ବେଗାରିରେ ଜନଜୀବନ ଜର୍ଜରିତ ଥିଲା ।
ଯୌବନରେ ପାଦ ଦେଉ ଦେଉ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଓ କଂଗ୍ରେସର ଆହ୍ଵାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ । ତାଙ୍କ ମନରେ ଦେଶ ଏବଂ ନିଜ ମାଟିକୁ ସ୍ଵାଧୀନ କରିବାର ଏକ ଅପୂର୍ବ ଶିକ୍ଷା ଓ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା ।
### **ପରିଚ୍ଛେଦ ୨: ସଂଗ୍ରାମର ମଇଦାନ ଓ ପ୍ରଥମ ଗୁପ୍ତ ସଭା**
୧୯୩୯ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ ତାରିଖ । କାଶୀପୁର ରାଜପ୍ରାସାଦ ଭିତରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସଭାର ଆୟୋଜନ ହେଲା । ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ନୀତିରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଂଗଠିତ କରିବା ଏବଂ ଇଂରେଜ ତଥା ଗଡ଼ଜାତ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ଵର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ।
ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଗାଁ ଗାଁ ବୁଲି ମାତ୍ର ଚାରିଅଣା ଚାନ୍ଦା ସଂଗ୍ରହ କରି କଂଗ୍ରେସର ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହି ପଇସାରେ ସେ ନିଶା ନିବାରଣ ଓ ପ୍ରାଥମିକ ଚାଟଶାଳୀ ଖୋଲିବା ଭଳି ରଚନାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଦେଶଭକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ସମାଜରେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଜଣେ **'ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ'ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନ୍ୟତା** ମିଳିଲା । ସେ ସରକାରୀ ସଂଗ୍ରାମୀ ଭତ୍ତା ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ।
### **ପରିଚ୍ଛେଦ ୩: କଳାହାଣ୍ଡି ଜେଲ୍ ଆଉ ଅମାନୁଷିକ ନିର୍ଯାତନା**
୧୯୪୭ ମସିହା ମେ ୨୫ ତାରିଖ । ଆନ୍ଦୋଳନ ତେଜିବାରୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପ୍ରଶାସନ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ, ଝାଜୁର ଜୋଡ଼ିଆ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କୁ ଗିରଫ କଲା । ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗମ ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରାୟ ୮୦ ମାଇଲ୍ ଚଳେଇ ଚଳେଇ କଳାହାଣ୍ଡି ଜେଲକୁ ନିଆଗଲା । ଜେଲ୍ ଭିତରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅକଥନୀୟ ଅତ୍ୟାଚାର କରାଗଲା ।
୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ଦିନ ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନ ହେବାର ଖବର ଯେତେବେଳେ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଖୁସିରେ 'ଭାରତ ମାତା କି ଜୟ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ । କିନ୍ତୁ କ୍ରୂର ଜେଲ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣମୂର୍ଚ୍ଛା ମାଡ଼ ମାରିଲେ । ସ୍ଵାଧୀନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ାନଯାଇ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ଜୋର ଜବରଦସ୍ତ ତେଲ ପେଡ଼ିବା କାମରେ ଲଗାଗଲା । ଶେଷରେ ୧୯୪୮ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୩ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଡ଼ଜାତ ମିଶ୍ରଣ ପରେ ହିଁ ସେ ଜେଲରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ।
### **ପରିଚ୍ଛେଦ ୪: ବର୍ଷ ସାରାର ନିରବତା ଏବଂ ସେଇ ଦୁଇଟି ଦିନ**
ଜେଲରୁ ଫେରିବା ପରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କାଶୀପୁରରେ ନିଜ ଘରେ ଶାନ୍ତ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେ ସରକାରୀ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ବଦଳୁଥିବା ସମୟ ସହିତ ଆଜିର ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ନୂଆ ପିଢ଼ି ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପାଠୁଆ ପିଲାମାନେ ତାଙ୍କର ଏହି ମହାନ ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ । ବର୍ଷ ତମାମ ସାଧାରଣ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ କେହି ଜଣେ ହେଲେ ବି ତାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଉ ନଥିଲେ କି ତାଙ୍କ ଖବର ନେବାକୁ ଆସୁନଥିଲେ ।
କିନ୍ତୁ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଦିନ ଏମିତି ଆସୁଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସାରା ପ୍ରଶାସନ ତାଙ୍କ ଦୁଆରେ ଆସି ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଉଥିଲା—**ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ଏବଂ ଜାନୁଆରୀ ୨୬।**
ଏହି ଦୁଇଟି ଦିନରେ ଜିଲ୍ଲା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହ ତାଙ୍କ ଘର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଥିଲା। ଶତାୟୁ ବୃଦ୍ଧ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସେଦିନ ନିଜ ପୁରୁଣା ବାକ୍ସରୁ ସାଇତି ରଖିଥିବା ପବିତ୍ର 'ଗାନ୍ଧୀ ଟୋପି'ଟି ବାହାର କରୁଥିଲେ। ସେହି ଧଳା ଗାନ୍ଧୀ ଟୋପିଟିକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧି ସେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଶାସନ ସହ ବାହାରୁଥିଲେ, ସାରା ଅଞ୍ଚଳ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ଭ୍ରମର ସହ ଅନେକ ସମୟ ଧରି ଅନାଇ ରହୁଥିଲା।
### **ପରିଚ୍ଛେଦ ୫: ଗାନ୍ଧୀ ମଣ୍ଡପର ଗୌରବ ଓ ମହାଯାତ୍ରା**
ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନର ସହ କାଶୀପୁର ର ମୁଖ୍ୟ **'ଗାନ୍ଧୀ ମଣ୍ଡପ'** ପାଖକୁ ଅଣାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଜନତା, ନେତା ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମୁଥିଲା। ଗାନ୍ଧୀ ଟୋପି ପିନ୍ଧି, ଶରୀରରେ ଶହେ ବର୍ଷର ଜରା ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ମଞ୍ଚ ଉପରକୁ ଉଠୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜର କମ୍ପିତ କିନ୍ତୁ ଗର୍ବିତ ହାତରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରୁଥିଲେ। ପତାକାର ଦଉଡ଼ି ଟାଣି ସଲାମ କଲାବେଳେ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଦେଶଭକ୍ତିର ଲୁହ ଛଳଛଳ ହୋଇଉଠୁଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲା ଯେ ଏଇ ମାଟି ପାଇଁ ସେ କେତେ ରକ୍ତ ଓ ଝାଳ ବୁହାଇଛନ୍ତି ।
ବର୍ଷଟା ଥିଲା ୨୦୦୨, ତାଙ୍କୁ ଜୀବନର ୯୯ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଆଖି ବୁଜିଲେ ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗାରୋହଣ କଲେ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହ ତାଙ୍କର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଚାଲିଗଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ଗାନ୍ଧୀ ମଣ୍ଡପ ପାଖରେ ଗାନ୍ଧୀ ଟୋପି ପିନ୍ଧି ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ସେହି ଦୃଶ୍ୟ କାଶୀପୁର ତଥା ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷର ଇତିହାସରେ ସଦା ସର୍ବଦା ପାଇଁ ଅମର ହୋଇ ରହିଗଲା ।
---
ମାନସ କୁମାର ସାହୁ
Comments
Post a Comment