Posts

କାଶୀପୁରର ସେଇ ପୁରୁଣା ଛତା

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୪ କାଶୀପୁରର ସେଇ ପୁରୁଣା ଛତା ମାନସ କୁମାର ସାହୁ  ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ:  ମେଘୁଆ ପିଲାଦିନ ଆଉ ନନା ଙ୍କ କଟକଣା ଆଜିକୁ ବହୁ ବର୍ଷ ତଳର କଥା। କାଶୀପୁର ଗାଁର ସେଇ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଗଳି, ମାଟିର ବାସ୍ନା ଆଉ ଆକାଶରେ ସବୁବେଳେ ଜମି ରହୁଥିବା କଳା ମେଘ। ମୁଁ ସେତେବେଳେ ବହୁତ ଛୋଟ ଥିଲି, ଆଉ ଶରୀରରେ ଥିଲି ଟିକେ ଦୁର୍ବଳ। ଗାଁର ଅନ୍ୟ ପିଲାମାନେ ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷାରେ ଭିଜି ଭିଜି ଦାଣ୍ଡରେ କାଦୁଅ ଖେଳୁଥିଲେ, ମୋ ପାଇଁ ସେତେବେଳେ କଟକଣା ଥିଲା ସବୁଠୁ ଅଧିକ। ମେଘ ଖଣ୍ଡେ ଦେଖିଲେ ନନା ଧାଇଁ ଆସି ହାତରେ ବଢ଼େଇ ଦେଉଥିଲେ ସେଇ କଳା କପଡ଼ାର ବଡ଼ ଛତାଟାକୁ। ଖରା ହେଉ, ବର୍ଷା ହେଉ କି କାକର ପଡୁଥିବା ଶୀତ ଦିନ— ସେଇ ଛତାଟା ସବୁବେଳେ ମୋ ସାଥୀ ହୋଇ ରହୁଥିଲା। ଗାଁର ସାଙ୍ଗମାନେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ ଦାଣ୍ଡରେ ଚିଡ଼ାଉଥିଲେ, "ଏଇ ଦେଖ, ଛତା ସାହୁ ଆସିଲା!" ସେତେବେଳେ ମନରେ ଭୀଷଣ ରାଗ ଆସୁଥିଲା। ରାଗ ଆସୁଥିଲା ସେଇ ଛତା ଉପରେ,  ଆଉ ମୋର ସେଇ ଦୁର୍ବଳ ଶରୀର ଉପରେ। ଭାବୁଥିଲି, କେବେ ମୁଁ ବଡ଼ ହେବି ଆଉ ଏହି ଛତା କବଳରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି? ହାଇସ୍କୁଲ୍‌ରେ ପଢ଼ିଲା ବେଳେ ଆମର ଗଣେଶ ସାର୍ ମଧ୍ୟ ମୋର ଏଇ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦେଖି କେତେବେଳେ କେମିତି ହସୁଥିଲେ, ହେଲେ ସେଥିରେ ଅପାର ସ୍ନେହ ଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ:  ବଜାରର ସେଇ ଫଳ ଦୋକାନୀ ସମୟ ବଦଳିଲା। ମୁଁ ବଡ ହେଲି, ଚାକିରି କଲି। ଜୀବନର ଏହି ଦୌଡ଼ାଦ...

କାଶୀପୁରର ସେହି କଳା ରଜ: ଏକ ଅଭୁଲା ସ୍ମୃତି

 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୪ # କାଶୀପୁରର ସେହି କଳା ରଜ: ଏକ ଅଭୁଲା ସ୍ମୃତି ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ସ୍ନେହର ସେହି ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ଆଜିକୁ ପଚିଶ ବର୍ଷ ତଳର କାଶୀପୁର। ଆଜିକାଲି ଭଳି ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ରଜ ପର୍ବ ସେତେ ଧୁମ୍‌ଧାମ୍‌ରେ ପାଳନ ହେଉ ନଥିଲା। ସହରର କୋଳାହଳଠାରୁ ଦୂରରେ, ପାହାଡ଼ ଘେରା ସେହି ଶାନ୍ତ ଇଲାକାରେ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସାଧାରଣ ସ୍ପର୍ଶ ହିଁ ଆସୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ନିରୁତା ପରିବେଶକୁ ଉତ୍ସବମୁଖର କରିଦେଇଥିଲା କଟକରୁ ବଦଳି ହୋଇ ଆସିଥିବା ଏକ କୃଷି ଅଧିକାରୀଙ୍କ (Agriculture Officer) ପରିବାର। ମୋ ବାପା ମଧ୍ୟ ସେହି କୃଷି ଅଫିସରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସମାନ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଯୋଗୁଁ ଆମ ପରିବାର ଏବଂ ସେହି ଅଫିସର ସାର୍‌ଙ୍କ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତି ନିବିଡ଼, ଆତ୍ମୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା। ସେମାନେ ବ୍ଲକ୍ କ୍ଵାର୍ଟର୍ସରେ ରହୁଥିଲେ, ଯାହା ଆମ ଘରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ଦୂର ଥିଲା। ସେହି ଘରେ ଥିଲେ ସାର୍‌, ମାଉସୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୁନା ଭଳି ଝିଅ 'ସିଲ୍‌ଭର୍'। ଦୂରତା ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମନର ଦୂରତା ଜମା ସେତିକି ନଥିଲା। ରଜ ଆସିଲେ ମାଉସୀ ଆମକୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆଦରରେ ଡାକନ୍ତି। କାରଣ କାଶୀପୁରର ସେହି ସରକାରୀ କ୍ଵାର୍ଟର୍ସ ଭିତରେ ମାଉସୀ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଝୁଲଣା ବା ଦୋଳି ବାନ୍ଧିଥାନ୍ତି। ମୁଁ ଓ ସିଲ୍‌ଭର୍ ମିଶି ଦୋଳି ଖେଳୁ, ହସ-ଖୁସିରେ ସାରା ଘର କମ୍ପୁଥାଏ। ମାଉସୀ ନିଜ ହାତର...

ଧୂଳିର ଧରଣୀରେ ଚଳନ୍ତି ନାରାୟଣ

Image
 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ:୨୩ ## ଧୂଳିର ଧରଣୀରେ ଚଳନ୍ତି ନାରାୟଣ ସେଦିନ ଭିତର ପଦା ମାଝୀ ଗାଁର ଆକାଶ-ପବନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିହରଣ ଥିଲା। ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଗାଁ ସାରା ଚହଳ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା—"ଆଜି ଆମ ଗାଁକୁ ଗଜପତି ମହାରାଜ ଆସୁଛନ୍ତି!" ଗାଁରେ ନୂତନ ଭାବେ ନିର୍ମିତ କୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉତ୍ସବ। କାନ୍ଥରେ ନୂଆ ଚୂନର ବାସ୍ନା, ଦାଣ୍ଡ ଦୁଆରେ ରଙ୍ଗାରଙ୍ଗ ଝୋଟି,  ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ମହୁରୀ ଓ ଶଙ୍ଖର ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି। ମୁଁ ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥାଏ। ହାତରେ ସ୍ଲେଟ୍‌-ଖଡ଼ି ଧରିବାର ବୟସ, ଦୁନିଆର ଜଟିଳତା ବୁଝିବାକୁ ବହୁତ ବାକି ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବାପା-ଜେଜେବାପାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ ଗଜପତି ହେଉଛନ୍ତି ସାକ୍ଷାତ୍ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଦ୍ୟ ସେବକ, ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା। ସେଥିପାଇଁ ମୋର ସେହି କୁନି ଆଖି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୌରବମୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲା। --- ### ଭକ୍ତିର ଅପୂର୍ବ ମହାସମୁଦ୍ର ଶେଷରେ ସେହି ମହେନ୍ଦ୍ର ବେଳା ଆସିଲା। ଗଜପତି ମହାରାଜଙ୍କ ଗାଡ଼ି ଗାଁ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସ୍ଵୟଂ ମହାରାଜ ଗାଡ଼ିରୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ—ଶାନ୍ତ, ସମାହିତ ଏବଂ ଓଜସ୍ୱୀ ଚେହେରା। କିନ୍ତୁ ତା’ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା କୌଣସି ପୁରାଣର ଦୃଶ୍ୟଠାରୁ କମ୍ ନଥିଲା। > ଗାଁର ଶହ ଶହ ଆବାଳବୃଦ୍ଧବନିତା ମହାରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପ...

ଫେରିବନି ସେ କାର୍ତ୍ତିକ

Image
 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ: ୨୨ ଫେରିବନି ସେ କାର୍ତ୍ତିକ ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ସ୍ମୃତିର ଆକାଶ ଦୀପ ଏ କଥା ଆଜିର ନୁହେଁ, ମୋ ଛୋଟବେଳର କଥା… ଯେତେବେଳେ କାଶୀପୁର ଗାଁର ମାଟିରେ ଆଧୁନିକତାର କଳାଧୂଆଁ ପଶି ନଥିଲା। ସମୟ ବଦଳିଛି, ହେଲେ ଆଶ୍ୱିନ ଶେଷ ହୋଇ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପହିଲି ପବନ ଦେହକୁ ଛୁଇଁଲା ମାତ୍ରେ, ମନଟା ଆପେ ଆପେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଏ। ସ୍ମୃତିର ପେଡ଼ି ଭିତରୁ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଉଠନ୍ତି ସେହି ପାଞ୍ଚଜଣ ବୁଢ଼ୀ, ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ ସେ ସମୟରେ କାଶୀପୁରର କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର। ମୋ ଜେଜେମା, ଦୁରା ଆଜ୍ଞାଙ୍କ ମା’, ସାହେବାନି ଆତା, ରମା ଆଇ, ଆଉ ଦାଦା ମା’—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କୁ ନେଇ ଗାଁର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଜମିଉଠେ। କେବଳ ସେମାନେ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆଉ ନିଷ୍ଠା ଦେଖି ଆଖପାଖ ଗାଁର ଅନ୍ୟ ବୁଢ଼ୀମାନେ ବି ଆସି ଏମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। ବୟସର ଅପରାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଏହି ମଣିଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସଟା କେବଳ ଏକ ବ୍ରତ ନଥିଲା, ବରଂ ଥିଲା ଏକ ମହାଉତ୍ସବ। --- ## ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଜେଜେମା’ର ଚପଳତା ଓ ଦୂତିର ସ୍ମୃତି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିବା ଆଗରୁ ଆମ ଘରେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ବ୍ୟସ୍ତ ରହେ ମୋ ଜେଜେମା। ତା’ର ସେହି ତରତର ଭାବ ଆଜି ବି ମୋ ଆଖିରେ ନାଚିଯାଏ। > "ରେ ବାବୁ! କୁମ୍ଭାର ଶାଳରୁ ହାଣ୍ଡି ଆସିଲା କି ନାହିଁ ବୁଝିଲୁ? ବାଉଁଶଟା କାଟି ଆଣିଲୁ, ଚଉଁରା ମୂଳେ ଆକାଶ ଦୀପ ଟାଙ୍ଗିବାକୁ ...

ଗାଁର ମୂରବୀ ଓ ସଙ୍ଗାତ ସମ୍ପର୍କ

Image
 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୧ ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: ଗାଁର ମୂରବୀ ଓ ସଙ୍ଗାତ ସମ୍ପର୍କ କାଶୀପୁର ଖଣ୍ଡମଣ୍ଡଳରେ ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଥିଲେ ଏକମାତ୍ର ଭଣ୍ଡାରି ପରିବାର। ଗାଁଯାକର ଖିଅର କାମ ସେହି ଗୋଟିଏ ପରିବାର ହିଁ କରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ପରିଚୟ କେବଳ ସେତିକିରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ପିଲାଙ୍କ ଝଡ଼ାଫୁଙ୍କା ହେଉ, ବାହାଘର ବେଳେ ବେଦୀ-ମୁକୁଟ ସଜାଇବା ହେଉ କିମ୍ବା ଗାଁରେ କାହା ଘରେ ଚୋରି ହେଲେ ଚୋର ଧରିବାକୁ କୁଲାରେ କଇଁଚି ବୁଲାଇବା— ସବୁଥିରେ ସେହି ପରିବାର ହିଁ ଥିଲା ଗାଁର ଭରସା। ସେହି ପରିବାରର ମୂରବୀ ଥିଲେ ନାଥ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ‘ନାଥ ବଡ଼ବାପା’ ବୋଲି ଡାକୁଥିଲି। ଆମ ଜେଜେବାପା ଆଉ ତାଙ୍କ ବାପା କୁଆଡ଼େ ପିଲାବେଳର ସଙ୍ଗାତ ଥିଲେ। ସେଇ ସମ୍ପର୍କର ଡୋରି ଏମିତି ଛନ୍ଦି ହୋଇ ରହିଥିଲା ଯେ, ପିଲାବେଳୁ ମୁଁ ଦେଖି ଆସିଛି— ନାଥ ବଡ଼ବାପା ଆମ ପାଇଁ ନିଜର ଜଣେ ମୂରବୀ ସଦୃଶ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଆଉ ଗାଁ ପ୍ରତି ଥିବା ଆପଣାପଣରେ କେବେ ହେଲେ କମି ଦେଖାଯାଇ ନଥିଲା। --- ## ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚ୍ଛେଦ: ସେବା ଓ ମାନବିକତାର ସେଇ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ସେତେବେଳେ ଗାଁ ମେଡିକାଲର ବାତାବରଣ ବହୁତ ନିଆରା ଥିଲା। ମେଡିକାଲକୁ ଯେଉଁ ଡାକ୍ତର, କମ୍ପାଉଣ୍ଡର ଆଉ ନର୍ସ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଗାଁ ଲୋକଙ୍କର ବହୁତ ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଏକ ପରିବାର ଭଳି ଚଳୁଥିଲେ। ସେ ଚୌଧୁରୀ ଡାକ୍ତର ବାବୁ ହୁଅନ୍ତୁ, କମ୍ପାଉଣ୍ଡର କପିଲ ଆଜ୍ଞା, ସେଠୀ ଆଜ୍ଞା...

ଗୋଧୂଳିର ସ୍ମୃତି ଓ ବଳି ଅଜାର ରସଗୋଲା

Image
 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୨୦ # ଗୋଧୂଳିର ସ୍ମୃତି ଓ ବଳି ଅଜାର ରସଗୋଲା ## ପ୍ରଥମ ପରିଚ୍ଛେଦ: କାଶୀପୁରର ସେହି ସୁନେଲୀ ଦିନ ସେତେବେଳେ କାଶୀପୁର ଗାଁର ଚେହେରା ଆଜିଭଳି ନଥିଲା। ସହରର କଳାଧୂଆଁ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ୍‌ ଫୋନ୍‌ର କୃତ୍ରିମ ବ୍ୟସ୍ତତା ଭିତରେ ଗାଁର ସରଳତା ହଜିଯାଇ ନଥିଲା। ଗାଁର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏବଂ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ କୈଳାସ ପଟ୍ଟନାୟକ। ତାଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପରୋପକାରୀ ଗୁଣ ପାଇଁ ସାରା ଅଞ୍ଚଳରେ ତାଙ୍କର ନାଁ ଥିଲା। ସେହି କୈଳାସ ବାବୁ ହିଁ ଦିନେ କେଉଁଠାରୁ ଖୋଜି ଆଣିଥିଲେ "ବଳି ଅଜା"ଙ୍କୁ। ବଳି ଅଜା— ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଜଣେ ମିଠା କାରିଗର ନଥିଲେ, ବରଂ ଥିଲେ ମଧୁରତାର ଏକ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା। ଗାଁ ମୁଣ୍ଡ ଛୋଟ ଚାଳିଆ ଦୋକାନରେ ବଳି ଅଜା ଯେତେବେଳେ ମାଟି ଚୁଲିରେ ବଡ଼ ହାଣ୍ଡି ବସାଇ କ୍ଷୀରକୁ ଫୁଟାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେହି କ୍ଷୀର ଓ ରସଗୋଲାର ସୁବାସରେ ସାରା କାଶୀପୁର ମହକି ଉଠେ। ସେତେବେଳେ ଆଜିଭଳି ବଜାରରେ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ଆଧୁନିକ ମିଠା ନଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ବଳି ଅଜାର ସେହି ଗରମାଗରମ, ନରମ ରସଗୋଲା ଖାଇବା ପାଇଁ ସଞ୍ଜ ନହେଉଣୁ ଦୋକାନରେ ଲୋକଙ୍କର ଆସର ଜମିଯାଏ। ବଳି ଅଜାଙ୍କୁ ଏହି କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଗାଁର ପୁଅ 'କାନ୍ତରୁ'। କାନ୍ତରୁର ହାତ ସାହାଯ୍ୟ ଏବଂ ବଳି ଅଜାଙ୍କ ଅନୁଭବ, ଦୁହେଁ ମିଶି କାଶୀପୁରକୁ ମିଠାମୟ କରି ରଖିଥିଲେ। ବଳି ଅଜା ଦୋକାନ ସରିବା ପରେ ଏକ ବଡ଼ ...

ଶେଷ କାହାଳୀର ସ୍ୱର

Image
 କାଶୀପୁର କାହାଣୀ -୧୯ ଶେଷ କାହାଳୀର ସ୍ୱର ## ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: କାଶୀପୁରର ସେହି ପୁରୁଣା ସଞ୍ଜ କାଶୀପୁର ଗାଁର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ବେଢ଼ାରେ ଯେତେବେଳେ ସଞ୍ଜ ନଇଁଆସେ, ସେତେବେଳେ ଆକାଶର ରଙ୍ଗ ସହ ମିଶିଯାଏ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ୱର। ସେ ସ୍ୱର କୌଣସି ସାଧାରଣ ବାଦ୍ୟର ନୁହେଁ, ସେଇଟି ଥିଲା ଶିବ ଦାଦାଙ୍କ ହାତର ସେହି ପୁରୁଣା 'ତୂରୀ' ବା କାହାଳୀର ସ୍ୱର। ଶିବ କାହାଲିଆ—ଗାଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଏଇ ନାଁରେ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି। କୋଉ ଅନାଦି କାଳରୁ, ଯେତେବେଳେ ଏ ଗାଁର ଇତିହାସ ଲେଖା ହେଇନଥିଲା, ସେବେଠୁ ସେଇ କାହାଳୀ ଏ ମାଟିରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହେଉଛି। କିଏ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ସେ କଥା ଆଜି କାହାକୁ ଜଣା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କାଶୀପୁରର ଶିବ ଦାଦା ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଅତୀତର ସୂତାକୁ ଆଜି ବି ନିଜ ଶ୍ୱାସରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ। ମନ୍ଦିରର ସାନ୍ଧ୍ୟ ଆଳତି ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଶିବ ଦାଦା ନିଜର ସବୁଯାକ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତୂରୀଟିକୁ ଫୁଙ୍କନ୍ତି, ମନେହୁଏ ସତେ ଯେମିତି ସେହି ସ୍ୱର ବୈକୁଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭୁଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ତାଙ୍କ ଖୁଡି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଠାକୁରଙ୍କ ବାସନକୁସନ ମାଜି ସଫା କରନ୍ତି। ମନ୍ଦିର ତରଫରୁ ଯେଉଁ ସାମାନ୍ୟ ଅନ୍ନପ୍ରସାଦ ବା ଭୋଗ ମିଳେ, ସେତିକିରେ ହିଁ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ସଂସାର ହସିଉଠେ। ଏହା କେବଳ ଏକ ସେବା ନଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ। ## ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅଭାବର ଅତୀତ ଓ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଏ କଥା ଆଜିର...